منتظر نباشند . و حسن ظن داشتن به پروردگار متعال مقتضى آنست كه انسان در مقابل احسان و نعمتهاى او بيشتر سپاسگزارى و عبادت كند . و مقتضاى فريب خوردن از نفس و مغرور شدن به خود آنست كه انسان از پروردگار منعم خود غفلت كرده ، و از عصيان و خلاف او خوددارى ننموده ، و در عين حال توقع آمرزش و رحمت و مغفرت او را داشته باشد . البته اين معنى از مفهوم حسن ظن داشتن بيرون است . زيرا حسن ظن دارنده آن كسى است كه : خود را در مقابل انتظار و توقع و اميد احسان و نيكويى و نعمت و رحمت حق ، به اطاعت او و انجام وظائف بندگى و سپاسگزارى وابدارد ، و در عين حالى كه حسن ظن دارد پيوسته از عذاب و قهر الهى و از عصيان و خلاف ترسناك است . حضرت رسول اكرم ( ص ) از قول پروردگار متعال حكايت مىكند كه : من همراه حسن ظن بندهء خود هستم كه در بارهء من دارد ، و مطابق گمان نيكوى او با او عمل مىكنم ، و هر گاه كسى به مقتضاى حسن ظن خود عمل نكرده ، و از وفا كردن به لوازم گمان خود كوتاهى نمود ، هر آينه بر ضرر خود قدم برداشته ، و بر خلاف دعوى و اظهار خود سلوك كرده ، و حجت و دليل بر ضرر او قائم شده ، و از جمله افرادى خواهد بود كه فريب خورده و پيروى هوى و غفلت و هوس نموده‌اند . [ ( شرح ) ] بايد توجه داشت كه : نبودن حسن ظن اگر تنها نبود آن باشد ، علامت غفلت و جهالت و توقف و نبود معرفت است . و اگر موجب ثبوت طرف مقابل آن ، يعنى سوء ظن باشد ، مستلزم كفر و عناد و خلاف خواهد بود . پس حسن ظن نداشتن ، گذشته از اينكه علامت كدورت خاطر و آلودگى دل و تيرگى باطن است ، نشانهء معرفت نداشتن به صفات جميله و خويهاى حميده و مقام جلال و جمال و عظمت پروردگار متعال است . و شخصى كه سوء ظن پيدا مىكند ، با انكار مقامات عظمت و اوصاف برجسته و نورانى پروردگار جهان ، ظهورات رحمت و مغفرت و تجليات نعمت و لطف و احسان او را نيز نديده گرفته ، و آثار جود و كرم و رحمانيت و عطوفت او را نيز انكار و رد مىكند . و اما لوازم و آثار حسن ظن : عبارتست